Aktüel Veba, Tifo, Kolera, Grip, Aids ve Koronavirüs... Pandemi Günlükleri...

Veba, Tifo, Kolera, Grip, Aids ve Koronavirüs… Pandemi Günlükleri…

-

 

Dünya üzerinde geniş alanlara yayılan ve pek çok insanı etkileyen salgın hastalıklara Pandemi denir. Pandemi, Antik Yunanca’da tüm anlamına gelen παν (pan) ile insanlar anlamına gelen δῆμος (demos) kelimelerinden türetilmiştir. Bu sebeple Pandemi sözcüğü tüm insanlığı etkileyen bir anlam ifade etmektir. Veba, Tifo, Kolera, Grip, Aids ve Koronavirüs

Bir hastalığın pandemi sayılabilmesi için Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından belirlenmiş bazı kriterlere sahip olması gerekmektedir. Dünya üzerinde görülen her hastalığı bu sebeple pandemi olarak nitelendirmek doğru olmaz.

Bir hastalığın genel salgın olan pandemi olarak tanımlanabilmesi için ilk şart hastalığın daha önceden bilinmeyen ve toplum tarafından daha önceden maruz kalınmamış bir hastalık olmasıdır. İkinci olarak hastalığa sebep olan faktörün bulaşıcı nitelikte olup, ciddi sağlık sorunlarına sebep olarak tehlike arz etmesidir. Üçüncü ve son olarak hastalığın insanlar arasında kolayca ve hızlı bir şekilde yayılmasıdır.

Bu sebeple bir hastalığın yaygın olması ve ölümcül sonuçlara sebep olması, bu hastalığın pandemi olarak nitelenmesini sağlamaz. Örneğin şeker hastalığı dünya genelinde yaygın bir hastalıktır. Pek çok insanın sağlığını olumsuz etkilemekte, kalıcı hasarlar bırakmakta hatta insanların şeker komasına girmesine sebep olup ölümlerine bile sebep olmaktadır. Ancak bulaşıcı değildir ve insanlar arasında hızlı bir yayılım göstermediği için pandemik sayılmaz. Kısaca bir hastalığın pandemi sayılabilmesi için yeni bir hastalık olması, bulaşıcı olması ve salgın şeklinde kolaylıkla ve hızlıca yayılması gerekmektedir.

Dünya tarihine bakıldığında çok eski yıllardan günümüze kadar pek çok salgın hastalık vakası görülmüştür. Bunlara örnek olarak Veba, Kolera, Tifo, Grip ve Aids pandemileri örnek verilebilir. Son olarak Çin’in Hubei eyaletinin Vuhan şehrinde Aralık 2019 tarihinde Koronavirüs Pandemisi başlamış ve kısa sürede tüm dünyayı etkisi altına almıştır. 11 Mart 2020’de Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından Pandemi ilan edilmiştir. Veba, Tifo, Kolera, Grip, Aids ve Koronavirüs

KARA VEBA

14. yüzyılda Asya’nın güneybatısından başlamış, Avrupa’yı da etkisi altına alarak 200 milyon kişinin ölümüne sebep olmuştur. Kara Ölüm olarak da adlandırılan bu salgına pirelerden ve farelerden geçen Yersinia pestis adı verilen bir bakterinin sebep olduğu tahmin edilmektedir. Çin ve Orta Asya’da başlayan veba, Moğolların istila ettikleri Avrupa şehirlerine mancınıkla vebalı cesetler fırlatmalarıyla Avrupa’yı da etkisi altına almıştır. Bakteri kaynaklı bir enfeksiyon olan veba,  bakteri vücuda girdikten sonra 3 ila 8 gün içinde etkisini gösterir. Belirtileri halsizlik yüksek ateş, üşüme, baş ağrısı, ishal ve bubo adı verilen lenf bezi şişmeleridir. Deri altında ve iç organlarda kanamalar sonucu ciltte siyah lekeler oluşur. Lenf sistemi enfeksiyonuna ve akciğer enfeksiyonuna kadar ilerleyebilir. Kan kusma görülebilir.

KOLERA

19. yüzyılda Japonya, Rusya, Almanya, Fransa, İngiltere ve Kanada’da görülmüştür. Vibrio cholerae isimli bakterinin neden olduğu bağırsak enfeksiyonuna bağlı olan, akut ve şiddetli ishal ile seyreden bir hastalıktır. Temiz olmayan içme suyu kaynakları, çiğ gıdalar ve gelişmemiş kanalizasyon sistemleri hastalığa davetiye çıkarmaktadır. 1912-1913 yıllarındaki Balkan Savaşları’nda Osmanlı Devleti askerleri ve muhacirler kolera yüzünden büyük kayıplar vermişlerdir. Kolera, bakteri kaynaklı bir hastalık olduğun için antibiyotik kullanımı ile birlikte kaybedilen su ve elektrolit takviyesi yapılarak tedavisi mümkündür.

TİFO

Yetersiz hijyen şartları, kirli içme suları ve temiz olmayan gıdalardan dolayı, her yıl dünyada 200 bin insanın ölümüne sebep olan, Salmonella typhi isimli bakteriden kaynaklanan bir hastalıktır. Belirtileri yorgunluk, baş ağrısı, ateş, iştahsızlık, burun kanaması, bronşit, ishal, karında ve sırtta kırmızı lekeler, düşük tansiyon, gergin ve şişmiş bir karın, bağırsak kanaması, kilo kaybı ve bademcik iltihabıdır. Antibiyotik kullanımı, bol su içilmesi ve dengeli beslenme ile tedavisi mümkündür.

GRİP

İnfluenza olarak da adlandırılan virüs kaynaklı bir hastalıktır. Sağlıklı insanlarda 1 hafta 10 gün süre içinde etkisini yitirmesine rağmen kronik rahatsızlığı olanlarda ölüme sebep olabilmektedir. İnfluenza A, İnfluenza B ve İnfluenza C gibi gibi üst sınıfları; H1N1 (Domuz Gribi) ve H2N2 (Kuş Gribi) gibi pek çok alt sınıfları bulunan gribe Orthomyxoviridae familyasına mensup örtülü bir RNA virüsü sebep olmaktadır. Viral bir hastalık olduğu için antibiyotik tedavisinin faydası yoktur.

Genel olarak grip belirtileri; ateş, öksürük, boğaz ağrısı, kas ağrısı, baş ağrısı, üşüme hissi ve halsizliktir. İlerleyen süreçte zatürre, solunum güçlüğü ve ölüme sebep olabilmektedir. Genellikle solunum yoluyla hastalık bulaşmaktadır. Aşı tedavisi, koruyucu maskeler, el dezenfektanı kullanımı ve kişisel hijyene dikkat etmek korunma yöntemleridir.

Tarih çağları boyunca pek çok grip salgını görülmüştür. 20. yüzyılda 9-39 yıl arayla yeni virüs alt tiplerine bağlı dört ya da beş grip pandemisi görülmüştür. 1918-1920 yıllarında İspanyol Gribi Pandemisi olarak adlandırılan salgında H1N1 virüsünün 40-50 milyon kişinin ölümüne sebep olduğu tahmin edilmektedir. Ardından 1957-1958 (H2N2), 1968-1969 Hong Kong Gribi (H3N2) ve 1977-1978 (H1N1) pandemileri olmuştur. Halen dünya üzerinde H3N1 ve H1N1 virüsleri birlikte dolaşmaktadır.  Son olarak kuş gribi 2005-2008 yılları arasında tekrar ortaya çıkmıştır. 2009 yılında Meksika’da başlayıp dünyaya yayılan Domuz Gribi pandemisinde hastalık 191 ülkede yaklaşık 800,000 kişide görülmüş, 8238 kişi H1N1 virüsü nedeniyle yaşamını yitirmiştir.

Bundan sonraki süreçlerde yeni grip pandemileri kaçınılmaz gibi görünmektedir. Sürekli mutasyona uğrayan grip virüsleri sebebiyle dünya üzerindeki influenza virüs aktivitesi sürekli olarak izlenmekte ve grip aşılarının bileşiminde her yıl güncellemeler yapılması gerekmektedir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) bu amaçla 1947’de başlattığı Küresel Grip Programı’nı uygulamaktadır.

AIDS

HIV virüsünün sebep olduğu, Edinilmiş Bağışıklık Eksikliği Sendromu olarak açılımı yapılan AIDS, küresel bir pandemi örneğidir. 1980’lerde ilk olarak Afrikada başlayan hastalık 1981-2008 yılları arasında, 20 milyon kişinin hayatını kaybetmesine sebep olmuştur.  2014 yılı itibarıyla, dünyada yaklaşık 36.9 milyon insan HIV virüsüne sahiptir.

HIV’nin muhtemelen 20. yüzyılın ilk yarısında, maymunların etleri için avlanması ve doğranması sırasında insanlara bulaştığı düşünülmektedir. Bu virüs insan bağışıklık sistemine ağır ağır nüfuz ederek, vücudun enfeksiyonlara karşı direncini yok eder ve bireyi çeşitli hastalıklara karşı savunmasız hale getirerek sonunda ölümüne sebep olur.

KORONAVİRÜS

Yeni Koronavirüs (COVID-19), ilk olarak Çin’in Vuhan Eyaleti’nde Aralık ayının sonlarında solunum yolu belirtileri (ateş, öksürük, nefes darlığı) gelişen bir grup hastada yapılan araştırmalar sonucunda 13 Ocak 2020’de tanımlanan bir virüstür. Salgın başlangıçta bu bölgedeki deniz ürünleri ve hayvan pazarında bulunanlarda tespit edilmiştir. Daha sonra insandan insana bulaşarak Vuhan başta olmak üzere Hubei eyaletindeki diğer şehirlere ve Çin Halk Cumhuriyeti’nin diğer eyaletlerine ve diğer dünya ülkelerine yayılmıştır.

Koronavirüsler, hayvanlarda veya insanlarda hastalığa neden olabilecek büyük bir virüs ailesidir. İnsanlarda, birkaç koronavirüsün soğuk algınlığından Orta Doğu Solunum Sendromu (MERS) ve Şiddetli Akut Solunum Sendromu (SARS) gibi daha şiddetli hastalıklara kadar solunum yolu enfeksiyonlarına neden olduğu bilinmektedir.

En çok karşılaşılan belirtiler ateş, öksürük ve nefes darlığıdır. Şiddetli olgularda zatürre, ağır solunum yetmezliği, böbrek yetmezliği ve ölüm gelişebilmektedir. Hasta bireylerin öksürmeleri aksırmaları ile ortama saçılan damlacıkların solunması ile bulaşır. Hastaların solunum parçacıkları ile kirlenmiş yüzeylere dokunulduktan sonra ellerin yıkanmadan yüz, göz, burun veya ağıza götürülmesi ile de virüs alınabilir. 60 yaş üzeri insanlar, kronik rahatsızlığı olanlar ve sağlık çalışanları risk grubundadırlar. Koronavirüs hastalığını (COVID-19) önleyen bir aşı yoktur.

Dünya üzerinde şu an Koronavirüs sebebiyle 2 milyondan fazla vaka tespit edilmiş, 500 binden fazla kişi iyileşmiş ve 145 binden fazla kişi hayatını kaybetmiştir. Türkiye de ise şu an itibariyle vaka sayısı 70 bini aşmış, 1500’den fazla kişi vefat etmiştir.

Yorum Yaz

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Şimdi Oku

Koronavirüs Salgınının Dünyada ve Türkiye’de Otomobil Satışlarına Etkisi

OTOMOTİVE KORONAVİRÜS ETKİSİ Koronavirüs pandemisinin başladığı 2019 yılının Aralık ayından bu yana ülkemizde ve tüm dünyada eğitimden ticarete, turizmden sanayiye...

Osmanlıdan günümüze 7 harika şerbet

Osmanlı döneminde su ve ilaç yerine kullanılan, kristal kadehler, buzdan kaseler içerisinde özenle servis edilen, satış fiyatı ve ikram...

Sonsuzluk Sonsuzluktan Büyüktür

Cantor tarafından geliştirilen sonsuz setler teoremine göre matematiksel olarak birbirinden farklı büyüklükte sonsuzlar olacağı ve hiç bir zaman en...

Ailenizle İzlemeniz Muhtemel 15 Film

15 Film Önerisi deyince aklıma Aile Filmleri geldi. işte size birbirinden ilginç 15 Film   1. PauliePapağan Paulie'nin sahibi küçük Marie'den...

Birbirinden Sürükleyici En İyi 10 Netflix Dizisi

10 Netflix Dizisi En popüler film, dizi, belgesel ve animasyon izleme platformlarından Netflix, birbirinden kaliteli yapımlara ev sahipliği yapıyor. Gerek...

Jason Statham’ın mutlaka izlemeniz gereken 10 filmi

İngiliz bir oyuncu olan Jason Statham, tüm dünyada aksiyon dolu filmleriyle büyük beğeni toplamaktadır. 1967 yılında İngiltere'de dansçı bir...

Le Mouvement Gastronomique en Ramadan

Nous voulons vous descrirer le goût des nourritures populaires quand les Musulmans consommeraient en le temps 'Sahur' et 'Iftar'...

гастрономическое движение в Рамадане

Мы хотим описать вам вкус популярных продуктов, когда мусульмане потребляют в Сахуре и Ифтаре драгоценного месяца «Рамадан». Мусульмане предпочитают...

Bilimsel Araştırma Derleme Makaleleri

  Bilimsel araştırma/derleme makaleleri, bir bilimsel çalışma alanı ile ilgili yapılmış araştırma sonuçlarını içeren yazıdır. Bilimsel derleme makaleler ise bir...

Bella Ciao! La Casa De Papel’in Birbirinden Çılgın Karakterleri

Netflix'in 2017 yılında tüm yayın haklarını satın aldığı İspanyol yapımı La Casa De Papel dizisi, tüm dünyada devasa bir...

Sokağa Çıkma Yasağı Nedir? Hangi şartlarda uygulanır?

Korononavirüs pandemisinin büyük bir hızla yayıldığı şu günlerde, ülkeler salgını kontrol altına almak için büyük gayret gösteriyorlar. Aşı çalışmalarının...

Mutlaka İzlenmesi Gereken En İyi 10 Film

İnternetten ne seyredeceğim diye düşünme diye işte sana Mutlaka İzlenmesi Gereken En İyi 10 Film 1 - ESARETİN BEDELİ (1994) Stephen...

Ödüllü 9 Tarihi Film

Şahsen izlediğim, beğendiğim ve izlemenizi tavsiye ettiğim bazısı Ödüllü 9 Tarihi filmin isimlerini ve bu filmlerin kısa sinopsislerini aşağıda yazıyorum....

Tozlandım

Düz Dar Etek Kalıbı Çizimi

Temel Dikiş Teknikleri – Teyel Çeşitleri

0
Teyel: İki ya da daha fazla kumaş üzerine yapılan geçici birleştirme işlemine “teyel” denir. Genellikle parçaları esas dikime hazırlamak için ön dikiş olarak yapılan,...

Sülfürlü Bakır Mineralleri

0
Sülfürlü Bakır Mineralleri... Bakır, çoğunlukla elektronik devrelerde iletken olarak kullanılan, sünekliliğe meyilli ve korozyonla aşınmaya dayanımlı olan bir elementtir.  Doğada nadir olarak elementel halde bulunmakta,...
aracinız kisa hazir mi_nettenyazar

Aracınız kışa hazır mı?

2
Havalar her geçen gün soğuyor... Aracınız kışa hazır mı? Geç kalmadan aracınızın kışlık bakımlarını yaptırın.. Bakımları ihmal etmek soğuk kış günlerinde aracınızla ilgili ciddi...
Düz Dar Etek Kalıbı Çizimi

Düz Dar Etek Kalıbı Çizimi

15
 Düz Dar Etek Kalıbı ÇizimiGerekli Bilgiler ve MalzemelerParşömen kağıdı, A4 kağıdı, cetvel , riga cetveli , kağıt makası , mezura , kalemBel ölçüsü =...
georges-melies-nettenyazar

Georges Melies

0
  Georges Melies 1861-1938 yılları arasında yaşamış Fransız illizyonist ve film yapımcısıdır. Melies, sinema tarihinin doğum döneminde keşfetmiş olduğu çekim teknikleri ve öykü anlatımları ile...
devridaim

Endüstriyel Devrim

0
 18. yüzyılın sonlarında İngiltere'de başlayıp 19.yüzyıl boyunca tüm dünyada süre gelen endüstriyel devrim dalgalar halinde meydana gelen bir seri teknolojik gelişmelerden oluşmaktadır. Endüsriyel Devrimin Başlangıcı Su,...
rutin_insan_nettenyazar

Rutin İnsan Örneği

0
Rutin insan... Pazartesi sabahı... Sendrom ! Komikliğe başlamak için kötü bir zamanlama. Kağıt fabrikasında kalite kontrol mühendisi olarak çalışıyorum. Kağıt fabrikası sonuçta, boyuna günlük yazılacabilecek...
şiir

Posta Şiiri

0
Posta Şiiri   Ah bu yalnızlık yok mu, öpülünce geçilen cinsinden… Niye insanlar hep en zoru seçiyor, ya da seçmek zorunda kalıyor? Niye sürekli okşanmak rahatsız eder insanı...
yakalamak

İlk Defa Başlayacaklar için Uçak Yolculuğu

1
  Merhaba, bu yazımızda uçak yolculuğu yapacaklar için genel bilgiler vermeye çalışacağız.  Deneyimlerimizi aktarmya çalışacağız, gene de her türlü bilgiyi uçuş yapacağınız havayolundan almanız sizin için...

Kalp Nedir? Kalbin Görev ve İşlevleri Nelerdir?

2
Kalp, öneminden dolayı canlı varlıkların hayat merkezi olarak kabul edilir. Her insanın kalbi kendi yumruğu büyüklüğünde olup, yumurta ve çam kozalağı şeklindedir. Sol göğsün...
cift_yarik_deneyi

Çift Yarık Deneyi – Quantum Mekaniği

0
Çift Yarık Deneyi, Thomas Young'un (1773-1829) 1800'lü yıllarda gerçekleştirdiği önemli bir deney olup (double-slit experiment); ışığın hem madde hem de dalga özelliği olduğunu göstermiş;...

Boncuktan Salon Takımı Nasıl Yapılır ? Grafikli Anlatım

3
Gerekli malzemeler:Çizmeli Naylon ip , Pense , 1 kilo Cam kum boncuk , 1/2 kilo Cam boru boncuk , Makas , Çakmak , Boncuk...

Biraz Ciddi Ol Ya...Çocuk Gibisin
Sen oku diye yazıldı