Sağlık Obezite ve Sağlık Üzerindeki Etkileri

Obezite ve Sağlık Üzerindeki Etkileri

-

Obezite genel anlamda vücuda besinler ile alınan enerjinin, harcanan enerjiden fazla olmasından kaynaklanan ve vücut yağ kitlesinin, yağsız vücut kitlesine oranla artması ile açıklanan kronik bir hastalıktır. Günlük alınan enerjinin, harcanan enerjiden fazla olması durumunda, harcanamayan enerji vücutta yağ olarak depolanmakta ve obezite oluşumuna yani şişmanlığa sebep olmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) obeziteyi, sağlığı bozacak ölçüde vücutta aşırı yağ birikmesi olarak tanımlamaktadır.


Obezite ve Sağlık Üzerindeki Etkileri


Sağlıklı bir yaşam sürdürmek için, alınan enerji ile harcanan enerjinin dengede tutulması gerekmektedir. Yetişkin erkeklerde vücut ağırlığının %15-18’i, kadınlarda ise %20-25’ini yağ dokusu oluşturmaktadır. Bu oranın erkeklerde %25, kadınlarda ise %30’un üstüne çıkması obeziteyi oluşturmaktadır. Günümüz teknolojisindeki gelişmeler, yaşamı kolaylaştırmakla birlikte, günlük hareketleri önemli ölçüde sınırlamakta ve obeziteye davetiye çıkarmaktadır.

DÜNYADA OBEZİTE

Obezite küresel boyutta önemli bir insan sağlığı sorunudur. Hem gelişmiş ülkelerde hem de gelişmekte olan ülkelerde obezite her geçen gün artış göstermektedir. Dünya Sağlık Örgütü tarafından Asya, Afrika ve Avrupa’da yapılan ve 12 yıl süren MONICA çalışmasında 10 yılda obezite oranında %10-30 arasında bir artış saptandığı bildirilmiştir.

Obezite ve Sağlık Üzerindeki Etkileri


Obezitenin en sık görüldüğü ABD’de Kronik Hastalıkları Önleme ve Kontrol Merkezi (CDC) tarafından NHANES (ABD-Ulusal Beslenme ve Sağlık Araştırması) çalışmasına göre 2005-2006 yılında erkeklerde %33.3, kadınlarda ise %35.3 olarak tespit edildiği açıklanmıştır. Avrupa’da yetişkinlerde fazla kilolu olma aralığı erkeklerde %32-79, kadınlarda ise %28-78 arasında değişmektedir. Fazla kilolu olma durumunun en yüksek olduğu ülkeler Arnavutluk, Bosna-Hersek ve İngiltere (İskoçya bölgesinde)’dir. Türkmenistan ve Özbekistan ise oranın en düşük olduğu ülkelerdir.

Obeziteye bağlı hastalıklar nedeniyle her yıl 3 milyona yakın insan hayatını kaybetmektedir. Obezitenin giderek yaygınlaşarak toplum sağlığı sorunu haline gelmesi, tüm dünyada obezite ile mücadele çalışmalarının başlamasına neden olmuştur.

TÜRKİYE’DE OBEZİTE

Obezite; kalp-damar hastalıkları, hipertansiyon, diyabet, bazı kanser türleri, solunum sistemi hastalıkları, kas-iskelet sistemi hastalıkları gibi pek çok sağlık probleminin oluşmasına zemin hazırlamakta, hayat kalitesi ve süresini olumsuz yönde etkilemektedir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) obeziteyi en riskli 10 hastalıktan biri olarak kabul ederken, yine aynı örgüt tarafından yürütülen son araştırmalarda obezitenin kanserle yakın ilgisi olduğu belirlenmiştir.

Obezitenin en önemli risk faktörlerini; fiziksel aktivitede azalma, beslenme alışkanlıkları, yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, evlilik, doğum sayısı ve genetik oluşturmaktadır. Kalıtsal olarak da geçebilen obezite özellikle gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde hızla yayılmaktadır.

Ülkemizde ise kadınların % 20,9’unun obez olduğu görülmektedir. Erkeklerde ise bu oran % 13,7’dir. Toplamda ise Türkiye’de obezite oranı % 17’dir.

BEDEN KİTLE İNDEKSİ


Dünya Sağlık Örgütü’nün obezite sınıflandırması esas alınarak obeziteyi belirlemek için yaygın olarak Beden Kitle İndeksi (BKİ) kullanılmaktadır. BKİ, bireyin vücut ağırlığının (kg), boy uzunluğunun (m cinsinden) karesine (BKI=kg/m2) bölünmesiyle elde edilen bir değerdir. BKİ boy uzunluğuna göre vücut ağırlığının tahmin edilmesinde kullanılmakta, vücutta yağ dağılımı hakkında bilgi vermemektedir.

BEL ÇEVRESİ

Son yıllarda araştırmacılar vücuttaki toplam yağ miktarından çok, yağın vücutta bulunduğu bölge ve dağılımı üzerinde durmaktadırlar. Çünkü vücuttaki yağın bulunduğu bölge ve dağılımı, hastalıkların morbidite ve mortalitesi ile ilişkilendirilmektedir. Bölgesel yağ dağılımı genetik olarak erkek ve kadınlarda farklılık göstermektedir. Android tip (erkek tipi) obezitede yağ vücudun üst bölümünde (elma tip) bel, üst karın ve göğüs karında ve cilt altında toplanmaktadır. Jinoid tip (kadın tipi) obezitede ise yağ, vücudun alt bölümünde (armut tip) kalça, uyluk, bacaklar ve cilt altında toplanmaktadır.

Bel/kalça oranı kadınlarda 0.85’den ve erkeklerde ise 1.0’den fazla ise android tip obezite olarak kabul edilmektedir. Bu dağılımın belirlenmesinde bel/kalça oranı kullanılmakta ise de, tek başına bel çevresi ölçümü, karın bölgesindeki yağ dağılımı ve sağlığın bozulmasında önemli ve pratik bir gösterge olarak kullanılmaktadır. Yağın karın bölgesinde ve iç organlarda toplanması insülin direncine yol açmaktadır. İnsülin direnci ise obezite ile yol açtığı Tip 2 Diyabet, hipertansiyon, dislipidemi, koroner arter hastalıkları arasındaki ilişkiyi sağlayan en önemli faktördür.

Tek başına bel çevresi ölçümünün erkeklerde 94 cm, kadınlarda 80 cm ve üzerinde olması hastalık riski ile ilişkilidir.

OBEZİTENİN NEDENLERİ

Aşırı ve yanlış beslenme alışkanlıkları
Yetersiz fiziksel aktivite
Yaş
Cinsiyet
Eğitim düzeyi
Sosyo – kültürel etmenler
Gelir durumu
Hormonal ve metabolik etmenler
Genetik etmenler
Psikolojik problemler
Sık aralıklarla çok düşük enerjili diyetler uygulama
Sigara- alkol kullanma durumu
Kullanılan bazı ilaçlar
Doğum sayısı ve doğumlar arası süre

OBEZİTE VE ANNE SÜTÜ

Obezitenin gelişmesinde dikkat edilmesi gereken faktörlerden biri de yaşamın ilk yıllarındaki beslenme şeklidir. Yapılan çalışmalarda, obezite görülme sıklığının anne sütü ile beslenen çocuklarda, anne sütü ile beslenmeyen çocuklara göre daha düşük oranlarda olduğu, anne sütü verme süresinin, tamamlayıcı besinlerin türü, miktarı ve başlama zamanlarının obezite oluşumunu etkilediği bildirilmektedir.

WHO ve UNICEF (Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu) tarafından yayımlanan çeşitli dökümanlarda 6 ay tek başına anne sütü verilmesinin, 6.aydan sonra emzirmenin sürdürülmesi ile birlikte güvenilir ve uygun kalite ve miktarda tamamlayıcı besinlere başlanılmasının ve en az 2 yıl emzirmenin devam ettirilmesinin kısa ve uzun dönemde obezite ve kronik hastalık riskini azaltabileceği belirtilmiştir.

OBEZİTENİN SEBEP OLDUĞU SAĞLIK PROBLEMLERİ

İnsülin direnci – Hiperinsülinemi
Tip 2 Diabetes Mellitus
Hipertansiyon
Koroner arter hastalığı
Hiperlipidemi – Hipertrigliseridemi
Metabolik sendrom
Safra kesesi hastalıkları
Bazı kanser türleri
Osteoartrit
Felç
Uyku apnesi
Karaciğer yağlanması
Astım
Solunum zorluğu
Gebelik komplikasyonları
Menstruasyon düzensizlikleri
Aşırı kıllanma
Ameliyat risklerinin artması
Ruhsal sorunlar
Toplumsal uyumsuzluklar
Deri ve mantar enfeksiyonları
Kas-iskelet sistemi problemleri

OBEZİTE TEDAVİSİ

1.Tıbbi beslenme (diyet) tedavisi

Obezitenin tedavisinde tıbbi beslenme tedavisi anahtar rol oynamaktadır. Obezitede beslenme tedavisi ile:
Vücut ağırlığının, boya göre olması gereken (BKİ= 18.5 – 24.9 kg/m2) düzeye indirilmesi hedeflenmelidir. Tıbbi beslenme (diyet) tedavisinin bireye özgü olduğu unutulmamalıdır. Başlangıçta belirlenen hedefler, bireyin olması gereken ideal ağırlığı olabildiği gibi, ideal ağırlığının biraz üzerinde de olabilir.

Obezite ve Sağlık Üzerindeki Etkileri


Uygulanacak zayıflama diyetleri yeterli ve dengeli beslenme ilkeleri ile uyumlu olmalıdır. Amaç, bireye doğru beslenme alışkanlığı kazandırılması ve bu alışkanlığını sürdürmesidir. Vücut ağırlığı boya göre olması gereken (BKİ= 18.5 – 24.9 kg/m2) düzeye geldiğinde tekrar ağırlık kazanımı önlenmeli ve kaybedilen ağırlık korunmalıdır.

2.Egzersiz tedavisi

Egzersiz tedavisinin ağırlık kaybını sağlamadaki etkisi halen tartışmalı olsa da, fiziksel aktivitenin yağ dokusu ve karın bölgesindeki yağlanmayı azalttığı, diyet yapıldığında görülebilen kas kütle kayıplarını önlediği kesin olarak kabul edilmektedir. Egzersiz tedavisi ile, tıbbi beslenme tedavisini destekleyici nitelikte bireylerin ağırlık kazanımları engellenebilmekte, zayıflama ve tekrar ağırlık kazanmanın önlenmesi sağlanmaktadır.

Yetişkinlerin her gün ortalama 30 dakika orta şiddette egzersiz yapması önerilmektedir. Bu düzey bir aktivite günlük 840kj (200kkal) enerji tüketimini sağlar. Obez kişilerde her gün fiziksel olarak aktif olmak amaçlanmaktadır. Enerji harcaması kişinin vücut ağırlığı ve aktivite şiddetine göre değişir.

Egzersiz tedavisinin temel ilkeleri aşağıda belirtilmiştir :
Egzersizin Türü ; Yürüyüş, Günlük Yaşam Aktivitelerinde Artış, Direnç Egzersizleri
Egzersizin Sıklığı; Her gün veya en az 5 gün/hafta
Egzersizin Süresi; 40-60 dk/günde 1 kez, 20-30 dk/günde 2 kez
Egzersizin Şiddeti; Maksimal Oksijen Tüketiminin % 50-70’i


Obez bireyde, egzersiz programının uygulanmasında dikkat edilmesi gereken en önemli konular, enerji harcamasını artırırken yaralanma riskinin en düşük düzeyde tutulmasıdır. Önerilen egzersiz programı, bireye özgü olmalı, eğlenceli, uygulanabilir ve bireyin günlük yaşam alışkanlıkları ile uyumlu olmalıdır.

3.Davranış değişikliği tedavisi

Vücut ağırlığının denetiminde davranış değişikliği tedavisi, fazla ağırlık kazanımına neden olan yemek yeme ve fiziksel aktivite ile ilgili olumsuz davranışları olumlu yönde değiştirmeyi veya azaltmayı, olumlu davranışları ise pekiştirerek yaşam biçimi haline gelmesini amaçlayan bir tedavi şeklidir. Davranış değişikliği tedavisinin basamakları:

Kendi kendini gözlemleme
Uyaran kontrolü
Alternatif davranış geliştirme
Pekiştirme, kendi kendini ödüllendirme
Bilişsel yeniden yapılandırma
Sosyal destek

4.Farmakolojik tedavi

Obezite tedavisinde kullanılacak ilaçlar hafif ve orta derecede ağırlık fazlalığı olan bireyler için uygun değildir. Kullanılan ilaçların, sağlık yönünden güvenirliliğinin saptanmış olması, obeziteye neden olan etiyolojiye uygun bir etki göstermesi, kısa ve uzun dönemde önemli yan etkisinin olmaması ve bağımlılık yapmaması ve bu tür ilaçların mutlaka hekim tavsiyesi ve kontrolünde kullanılması gerekliliği büyük önem taşımaktadır.  Obezite tedavisinin başarılı olması için hastanın ilaç tedavisinin yanı sıra tıbbi beslenme tedavisi ve egzersiz tedavisini sürdürmeyi kabul etmesi ve düzenli olarak kontrollere gelmesi gerekmektedir.

5.Cerrahi tedavi

Obezitede cerrahi yaklaşım temelde ikiye ayrılır. Besinlerle alınan enerjinin azaltılmasına yönelik bariyatrik cerrahide hedef, besinlerin gastrointestinal sistemde emilimlerini azaltmaktır. Bu amaçla bypass, gastroplasti, gastrik bantlama, gastrik balon, mide kelepçesi gibi yöntemleri kullanılır.

Rekonstrüktif cerrahide ise amaç; vücudun çeşitli bölgelerinde lokalize olmuş mevcut yağ dokularının uzaklaştırılmasıdır. Bu tedavi estetik ağırlıklıdır ve eğer hasta obezite tedavisinin gereklerini yerine getirmezse yağ birikimi tekrar gerçekleşmektedir.

Kaynak: T.C. Sağlık Bakanlığı

Önceki İçerikGül Resimleri
Sonraki İçerikOtomobil Terimleri

Yorum Yaz

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Şimdi Oku

Koronavirüs Salgınının Dünyada ve Türkiye’de Otomobil Satışlarına Etkisi

OTOMOTİVE KORONAVİRÜS ETKİSİ Koronavirüs pandemisinin başladığı 2019 yılının Aralık ayından bu yana ülkemizde ve tüm dünyada eğitimden ticarete, turizmden sanayiye...

Osmanlıdan günümüze 7 harika şerbet

Osmanlı döneminde su ve ilaç yerine kullanılan, kristal kadehler, buzdan kaseler içerisinde özenle servis edilen, satış fiyatı ve ikram...

Sonsuzluk Sonsuzluktan Büyüktür

Cantor tarafından geliştirilen sonsuz setler teoremine göre matematiksel olarak birbirinden farklı büyüklükte sonsuzlar olacağı ve hiç bir zaman en...

Ailenizle İzlemeniz Muhtemel 15 Film

15 Film Önerisi deyince aklıma Aile Filmleri geldi. işte size birbirinden ilginç 15 Film   1. PauliePapağan Paulie'nin sahibi küçük Marie'den...

Birbirinden Sürükleyici En İyi 10 Netflix Dizisi

10 Netflix Dizisi En popüler film, dizi, belgesel ve animasyon izleme platformlarından Netflix, birbirinden kaliteli yapımlara ev sahipliği yapıyor. Gerek...

Jason Statham’ın mutlaka izlemeniz gereken 10 filmi

İngiliz bir oyuncu olan Jason Statham, tüm dünyada aksiyon dolu filmleriyle büyük beğeni toplamaktadır. 1967 yılında İngiltere'de dansçı bir...

Le Mouvement Gastronomique en Ramadan

Nous voulons vous descrirer le goût des nourritures populaires quand les Musulmans consommeraient en le temps 'Sahur' et 'Iftar'...

гастрономическое движение в Рамадане

Мы хотим описать вам вкус популярных продуктов, когда мусульмане потребляют в Сахуре и Ифтаре драгоценного месяца «Рамадан». Мусульмане предпочитают...

Bilimsel Araştırma Derleme Makaleleri

  Bilimsel araştırma/derleme makaleleri, bir bilimsel çalışma alanı ile ilgili yapılmış araştırma sonuçlarını içeren yazıdır. Bilimsel derleme makaleler ise bir...

Bella Ciao! La Casa De Papel’in Birbirinden Çılgın Karakterleri

Netflix'in 2017 yılında tüm yayın haklarını satın aldığı İspanyol yapımı La Casa De Papel dizisi, tüm dünyada devasa bir...

Sokağa Çıkma Yasağı Nedir? Hangi şartlarda uygulanır?

Korononavirüs pandemisinin büyük bir hızla yayıldığı şu günlerde, ülkeler salgını kontrol altına almak için büyük gayret gösteriyorlar. Aşı çalışmalarının...

Mutlaka İzlenmesi Gereken En İyi 10 Film

İnternetten ne seyredeceğim diye düşünme diye işte sana Mutlaka İzlenmesi Gereken En İyi 10 Film 1 - ESARETİN BEDELİ (1994) Stephen...

Ödüllü 9 Tarihi Film

Şahsen izlediğim, beğendiğim ve izlemenizi tavsiye ettiğim bazısı Ödüllü 9 Tarihi filmin isimlerini ve bu filmlerin kısa sinopsislerini aşağıda yazıyorum....

Tozlandım

Düz Dar Etek Kalıbı Çizimi

Temel Dikiş Teknikleri – Teyel Çeşitleri

0
Teyel: İki ya da daha fazla kumaş üzerine yapılan geçici birleştirme işlemine “teyel” denir. Genellikle parçaları esas dikime hazırlamak için ön dikiş olarak yapılan,...

Sülfürlü Bakır Mineralleri

0
Sülfürlü Bakır Mineralleri... Bakır, çoğunlukla elektronik devrelerde iletken olarak kullanılan, sünekliliğe meyilli ve korozyonla aşınmaya dayanımlı olan bir elementtir.  Doğada nadir olarak elementel halde bulunmakta,...
aracinız kisa hazir mi_nettenyazar

Aracınız kışa hazır mı?

2
Havalar her geçen gün soğuyor... Aracınız kışa hazır mı? Geç kalmadan aracınızın kışlık bakımlarını yaptırın.. Bakımları ihmal etmek soğuk kış günlerinde aracınızla ilgili ciddi...
Düz Dar Etek Kalıbı Çizimi

Düz Dar Etek Kalıbı Çizimi

15
 Düz Dar Etek Kalıbı ÇizimiGerekli Bilgiler ve MalzemelerParşömen kağıdı, A4 kağıdı, cetvel , riga cetveli , kağıt makası , mezura , kalemBel ölçüsü =...
georges-melies-nettenyazar

Georges Melies

0
  Georges Melies 1861-1938 yılları arasında yaşamış Fransız illizyonist ve film yapımcısıdır. Melies, sinema tarihinin doğum döneminde keşfetmiş olduğu çekim teknikleri ve öykü anlatımları ile...
devridaim

Endüstriyel Devrim

0
 18. yüzyılın sonlarında İngiltere'de başlayıp 19.yüzyıl boyunca tüm dünyada süre gelen endüstriyel devrim dalgalar halinde meydana gelen bir seri teknolojik gelişmelerden oluşmaktadır. Endüsriyel Devrimin Başlangıcı Su,...
rutin_insan_nettenyazar

Rutin İnsan Örneği

0
Rutin insan... Pazartesi sabahı... Sendrom ! Komikliğe başlamak için kötü bir zamanlama. Kağıt fabrikasında kalite kontrol mühendisi olarak çalışıyorum. Kağıt fabrikası sonuçta, boyuna günlük yazılacabilecek...
şiir

Posta Şiiri

0
Posta Şiiri   Ah bu yalnızlık yok mu, öpülünce geçilen cinsinden… Niye insanlar hep en zoru seçiyor, ya da seçmek zorunda kalıyor? Niye sürekli okşanmak rahatsız eder insanı...
yakalamak

İlk Defa Başlayacaklar için Uçak Yolculuğu

1
  Merhaba, bu yazımızda uçak yolculuğu yapacaklar için genel bilgiler vermeye çalışacağız.  Deneyimlerimizi aktarmya çalışacağız, gene de her türlü bilgiyi uçuş yapacağınız havayolundan almanız sizin için...

Kalp Nedir? Kalbin Görev ve İşlevleri Nelerdir?

2
Kalp, öneminden dolayı canlı varlıkların hayat merkezi olarak kabul edilir. Her insanın kalbi kendi yumruğu büyüklüğünde olup, yumurta ve çam kozalağı şeklindedir. Sol göğsün...
cift_yarik_deneyi

Çift Yarık Deneyi – Quantum Mekaniği

0
Çift Yarık Deneyi, Thomas Young'un (1773-1829) 1800'lü yıllarda gerçekleştirdiği önemli bir deney olup (double-slit experiment); ışığın hem madde hem de dalga özelliği olduğunu göstermiş;...
boncuktan salon takımı yapımı

Boncuktan Salon Takımı Yapımı

3
  Boncuktan Salon Takımı Yapımı   Gerekli malzemeler:Çizmeli Naylon ip , Pense , 1 kilo Cam kum boncuk , 1/2 kilo Cam boru boncuk , Makas ,...

Biraz Ciddi Ol Ya...Çocuk Gibisin
Sen oku diye yazıldı