Aktüel Acıbakla - Acıçiğdem - Acıkarpuz - Acımarul - Acımık...

Acıbakla – Acıçiğdem – Acıkarpuz – Acımarul – Acımık – Acıtırfıl

-

ACIBAKLA (Lupinus) acıbakla acımık acıcigdem acikarpuz acitirfil

 
Alm. Lupine (f.), Fr. Lupin (m.), İng. Lupine, Familyası: Baklagiller (Leguminosae). acıbakla acımık acıcigdem acikarpuz acitirfil
Türkiye’de yetiştiği yerler: Akdeniz bölgesi, Bursa, Antalya ve Konya çevreleridir. 10-100 cm yüksekliğinde, sık tüylü, bir senelik bitkiler. Yapraklar el şeklinde parçalı, uzun saplı, 5-9 yaprakçıklıdır. Çiçekleri dik salkım durumunda, beyaz veya mavimsi renkli, çiçek taç yaprağı kelebek şeklindedir. Yahudi baklası diye de tanınır.
  • Memleketimizde beş türü bulunmaktadır.
  • Beyaz yahudi baklası: Beyaz çiçeklidir. 120 cm kadar yükseklikte, bir yıllık bir bitkidir.
  • Sarı çiçekli yahudi baklası: Vatanı, Orta ve Güney Avrupa’dır.
  • Mavi çiçekli yahudi baklası: Vatanı, Akdeniz çevresi memleketleridir.
Kullanıldığı yerler: Tohumlarının idrar söktürücü, kan temizleyici ve kurt düşürücü tesiri vardır. Bazı türlerinin kavrulmuş tohumları “sebze kahvesi” ismiyle kahve yerine kullanılmaktadır. Fakat alkaloid taşıyan türlerinin bu şekilde kullanılması tehlikelidir.

ACIÇİĞDEM (Colchicum autumnale)

 
Alm. Herbstzeitlose. (f.), Krokus, Fr. Colchique. İng. Colchicum. Autumn crocuses. Familyası: Zambakgiller (Liliaceae). 
Türkiye’de yetiştiği yerler: Türkiye’de pek bulunmaz. Avrupa’nın sulak çayırlarında bol miktarda yetişir. Boyu 10-30 cm yüksekliğe ulaşan, otsu ve yumrulu bir bitki. Sonbaharda morumsu pembe renkli, 6 parçalı çiçekler açar. Yaprak ve meyvaları ise ilkbaharda ortaya çıkar. Sonbaharda çiçek açtığından dolayı halk arasında “güz çiğdemi” olarak da bilinir.
Kullanıldığı yerler: Tıbbi önemi haiz bir bitkidir. Kullanılan kısmı yumru ve tohumlarıdır. Bileşiminde; sabit yağ, şekerler, tanen ve kolşisin ile demekolsin alkaloitleri mevcuttur. Tohum ve yumruların idrar arttırıcı, terletici, müshil ve romatizma ağrılarını dindirici etkisi vardır. Alkaloitlerin çok yüksek zehirleyici özelliği olduğundan, bu droglar, dahilen ancak hekim kontrolünde kullanılabilir. Eskiden halk arasında romatizma ağrılarını dindirmek için haricen kullanılırdı. Bunun için bir tutam acı çiğdem tohumu, 2-3 diş sarmısak ile havanda iyice dövülür. Elde edilen sulu kısım da bir tülbente emdirilip, ağrıyan kısma sarılır. Bu pansuman birkaç gün arka arkaya tekrarlanır. Acı çiğdemin başka zehirsiz çiğdem türleri, yemeklerde de kullanılır. Yumruları çiğ olarak, külde pişirilerek veya yemeğe katılarak (çiğdem pilavı) yenir. Çiğdem yumrusu yerine, yanlışlıkla acı çiğdem yumrusu yenirse tehlikeli zehirlenmelere sebeb olur.
Çiğdem yumrusunu acı çiğdem yumrusundan ayırmak için, gövdenin yumrudan çıkışına dikkat etmek gerekir. Çiğdem türlerinde gövde, yumrunun tam ortasından çıkar. Acı çiğdemde ise gövde, yumrunun yan tarafından çıkmaktadır.

ACIKARPUZ (Citrullus colocynthis)

 
Alm. Koloquinte, Fr. Fruit de Coloquinte (f.), İng. Colocynth Apple, Bitter Apple. Familyası: Kabakgiller (Cucurbitaceae).
Türkiye’de yetiştiği yerler: Marmara, Ege, Akdeniz bölgelerinde denize yakın kumluklarda. Küçük bir karpuz görünüşünde, sürünücü bir bitki. Çiçekleri sarımsı yeşil renklidir. Meyvelerinin üzeri yeşil veya sarı renkli olup lekeli ve çizgilidir. Tadı acıdır.
Kullanıldığı yerler: Meyvelerinde rezin, acı maddeler, glikozitler bulunur. Eskiden beri tedavide kullanılır. Düşük dozlarda müshil ve idrar arttırıcı etkileri vardır. Yüksek dozda zehirlenmelere sebeb olur. Müshil olarak daha çok veteriner hekimlikte kullanılır. 

ACIMARUL (Lactuca virosa)

 
Alm. Giftlattich, Fr. Laitue virause, İng. Wild lettuce. Familyası: Bileşikgiller (compositae).
Türkiye’de yetiştiği yerler: İstanbul civarı. Sapının alt kısmı batıcı tüylü, sarı çiçekli, beyaz sütlü, iki yıllık otsu bitki. Çiçekleri başak denen çiçek durumunda toplanmıştır. Başağı meydana getiren bütün çiçekler dilsi ve erdişi (erkek ve dişi birarada)dir. Yapraklarının dişli ve dişlerinin ucunun dikenli olmasıyla yenen maruldan ayrılır ve tadı acıdır. Süt borularına sahiptir. Boyu 1-2 metreyi bulan sürgünü kesilirse beyaz bir süt akar. Kuruyunca esmerleşen sütüne acı marul sütü denir. acıbakla acımık acıcigdem acikarpuz acitirfil
Kullanıldığı yerler: Acı marul sütü eskiden ağrıları dindirmek için ameliyatlarda kullanılırdı. Bitki zehirli olup, narkotik ve yatıştırıcı etkiye sahiptir. Şimdi de yatıştırıcı olarak şuruplarda kullanılmaktadır. Tabii olarak Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı Asya’da yayılmıştır. Acı marul eskiden Avrupa ve Amerika’da sütü için yetiştirilirdi.

ACIMIK (Cephalaria syriaca)

 

 
Alm. Syrien Schuppenkopf, Fr. Syrienne scabieuse, İng. Syrian Scabious. Familyası: Fescitarağıgiller (Dipsacaceae) acıbakla acımık acıcigdem acikarpuz acitirfil
Türkiye’de yetiştiği yerler: Orta ve Güney Anadolu. 100 cm kadar boyda, bir senelik otsu bir bitki. Gövde ve dallar tüylü olup, üstte dallanmıştır. Yapraklar karşılıklı, kısa saplı, oval şekilli, kenarları dişli ve üzeri tüylüdür. Çiçekler tüp şeklinde, morumsu kırmızı renktedir. 12-20 çiçek biraraya gelerek bir küme meydana getirirler. Meyve önceleri yeşil, olgunlaşınca açık veya koyu kahverengidir. Pelemir olarak da bilinir. Memleketimizde 12 kadar acımık türü bulunmaktadır. Bunlardan yalnız bir tanesi “Cephalaria syriaca” hemen bütün Anadolu’ya yayılmıştır. Orta ve Güney Anadolu’da yetiştirilmektedir.
Kullanıldığı yerler: Acımık meyveleri, memleketimizin bazı bölgelerinde (Kayseri, Erzincan) buğdaya karıştırılır. Acımık ihtiva eden buğday ile hazırlanan unlar acımsı bir tattadır. Acımık yağı zor kuruyan bir yağdır. Bu yağ dericilikte ve hayvanları yağlamakta kullanılır.

ACITIRFIL (Menyanthes trifoliata)

 
Alm. Bitterklee, Fr. Tréfle d’ean, Ményanthe, İng. Bitter clover. Familyası:(Menyanthaceae).
Türkiye’de yetiştiği yerler: Bütün Avrupa’ya yayılmasına rağmen seyrek rastlanır. Yaprakları üç yaprakçıklı, çiçekleri soluk pembe renkli bir su bitkisi. Özellikle kuzeyde bataklıklarda, su çukurlarında, kuytu yerlerde, akarsu ve denizlerin kumlu kısımlarında rastlanır. Ovalardan, Alp Dağları yüksekliklerine kadar yetişir. Acıyonca, üçyaprak, yosunyoncası gibi isimlerle de bilinir. 15-30 cm yükseklikte mayıs-haziran aylarında çiçek açan bir bitkidir. Yuvarlak bir ana dalı vardır. Genellikle sulak çayırlarda bulunur. Büyük ve parçalı düz yapraklara sahiptir. Parça yaprakçıkları ters yumurta şeklindedir. Beyazdan pembeye kadar renkli olan çiçekleri, en uçta sık salkım şeklinde bulunur. Çiçek tacı, nazik yıldız şeklindedir.
Kullanıldığı yerler: Sindirime yardımcı olan, iştah açıcı bir bitkidir. Karaciğer ve safra rahatsızlıklarında iyi bir etkisi vardır. Mide şişkinliği ve barsakta gaz toplanmasını önler, ateşi düşürür. Sinir sistemini teskin eder. Halk arasında sarılığa, kansızlığa karşı ve kan temizleyici olarak kullanılır. Haricen ekzamaya karşı ve karaciğer hastalıklarında tavsiye edilir.
 
Kaynak : Türkiye Gazetesi Yeni Rehber Ansiklopedisi
Önceki İçerikAbant Gölü Seyahat
Sonraki İçerikAçı ve Açı Çeşitleri

Yorum Yaz

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Şimdi Oku

Koronavirüs Salgınının Dünyada ve Türkiye’de Otomobil Satışlarına Etkisi

OTOMOTİVE KORONAVİRÜS ETKİSİ Koronavirüs pandemisinin başladığı 2019 yılının Aralık ayından bu yana ülkemizde ve tüm dünyada eğitimden ticarete, turizmden sanayiye...

Osmanlıdan günümüze 7 harika şerbet

Osmanlı döneminde su ve ilaç yerine kullanılan, kristal kadehler, buzdan kaseler içerisinde özenle servis edilen, satış fiyatı ve ikram...

Sonsuzluk Sonsuzluktan Büyüktür

Cantor tarafından geliştirilen sonsuz setler teoremine göre matematiksel olarak birbirinden farklı büyüklükte sonsuzlar olacağı ve hiç bir zaman en...

Ailenizle İzlemeniz Muhtemel 15 Film

15 Film Önerisi deyince aklıma Aile Filmleri geldi. işte size birbirinden ilginç 15 Film   1. PauliePapağan Paulie'nin sahibi küçük Marie'den...

Birbirinden Sürükleyici En İyi 10 Netflix Dizisi

10 Netflix Dizisi En popüler film, dizi, belgesel ve animasyon izleme platformlarından Netflix, birbirinden kaliteli yapımlara ev sahipliği yapıyor. Gerek...

Jason Statham’ın mutlaka izlemeniz gereken 10 filmi

İngiliz bir oyuncu olan Jason Statham, tüm dünyada aksiyon dolu filmleriyle büyük beğeni toplamaktadır. 1967 yılında İngiltere'de dansçı bir...

Le Mouvement Gastronomique en Ramadan

Nous voulons vous descrirer le goût des nourritures populaires quand les Musulmans consommeraient en le temps 'Sahur' et 'Iftar'...

гастрономическое движение в Рамадане

Мы хотим описать вам вкус популярных продуктов, когда мусульмане потребляют в Сахуре и Ифтаре драгоценного месяца «Рамадан». Мусульмане предпочитают...

Bilimsel Araştırma Derleme Makaleleri

  Bilimsel araştırma/derleme makaleleri, bir bilimsel çalışma alanı ile ilgili yapılmış araştırma sonuçlarını içeren yazıdır. Bilimsel derleme makaleler ise bir...

Bella Ciao! La Casa De Papel’in Birbirinden Çılgın Karakterleri

Netflix'in 2017 yılında tüm yayın haklarını satın aldığı İspanyol yapımı La Casa De Papel dizisi, tüm dünyada devasa bir...

Sokağa Çıkma Yasağı Nedir? Hangi şartlarda uygulanır?

Korononavirüs pandemisinin büyük bir hızla yayıldığı şu günlerde, ülkeler salgını kontrol altına almak için büyük gayret gösteriyorlar. Aşı çalışmalarının...

Mutlaka İzlenmesi Gereken En İyi 10 Film

İnternetten ne seyredeceğim diye düşünme diye işte sana Mutlaka İzlenmesi Gereken En İyi 10 Film 1 - ESARETİN BEDELİ (1994) Stephen...

Ödüllü 9 Tarihi Film

Şahsen izlediğim, beğendiğim ve izlemenizi tavsiye ettiğim bazısı Ödüllü 9 Tarihi filmin isimlerini ve bu filmlerin kısa sinopsislerini aşağıda yazıyorum....

Tozlandım

Düz Dar Etek Kalıbı Çizimi

Temel Dikiş Teknikleri – Teyel Çeşitleri

0
Teyel: İki ya da daha fazla kumaş üzerine yapılan geçici birleştirme işlemine “teyel” denir. Genellikle parçaları esas dikime hazırlamak için ön dikiş olarak yapılan,...

Sülfürlü Bakır Mineralleri

0
Sülfürlü Bakır Mineralleri... Bakır, çoğunlukla elektronik devrelerde iletken olarak kullanılan, sünekliliğe meyilli ve korozyonla aşınmaya dayanımlı olan bir elementtir.  Doğada nadir olarak elementel halde bulunmakta,...
aracinız kisa hazir mi_nettenyazar

Aracınız kışa hazır mı?

2
Havalar her geçen gün soğuyor... Aracınız kışa hazır mı? Geç kalmadan aracınızın kışlık bakımlarını yaptırın.. Bakımları ihmal etmek soğuk kış günlerinde aracınızla ilgili ciddi...
Düz Dar Etek Kalıbı Çizimi

Düz Dar Etek Kalıbı Çizimi

15
 Düz Dar Etek Kalıbı ÇizimiGerekli Bilgiler ve MalzemelerParşömen kağıdı, A4 kağıdı, cetvel , riga cetveli , kağıt makası , mezura , kalemBel ölçüsü =...
georges-melies-nettenyazar

Georges Melies

0
  Georges Melies 1861-1938 yılları arasında yaşamış Fransız illizyonist ve film yapımcısıdır. Melies, sinema tarihinin doğum döneminde keşfetmiş olduğu çekim teknikleri ve öykü anlatımları ile...
devridaim

Endüstriyel Devrim

0
 18. yüzyılın sonlarında İngiltere'de başlayıp 19.yüzyıl boyunca tüm dünyada süre gelen endüstriyel devrim dalgalar halinde meydana gelen bir seri teknolojik gelişmelerden oluşmaktadır. Endüsriyel Devrimin Başlangıcı Su,...
rutin_insan_nettenyazar

Rutin İnsan Örneği

0
Rutin insan... Pazartesi sabahı... Sendrom ! Komikliğe başlamak için kötü bir zamanlama. Kağıt fabrikasında kalite kontrol mühendisi olarak çalışıyorum. Kağıt fabrikası sonuçta, boyuna günlük yazılacabilecek...
şiir

Posta Şiiri

0
Posta Şiiri   Ah bu yalnızlık yok mu, öpülünce geçilen cinsinden… Niye insanlar hep en zoru seçiyor, ya da seçmek zorunda kalıyor? Niye sürekli okşanmak rahatsız eder insanı...
yakalamak

İlk Defa Başlayacaklar için Uçak Yolculuğu

1
  Merhaba, bu yazımızda uçak yolculuğu yapacaklar için genel bilgiler vermeye çalışacağız.  Deneyimlerimizi aktarmya çalışacağız, gene de her türlü bilgiyi uçuş yapacağınız havayolundan almanız sizin için...

Kalp Nedir? Kalbin Görev ve İşlevleri Nelerdir?

2
Kalp, öneminden dolayı canlı varlıkların hayat merkezi olarak kabul edilir. Her insanın kalbi kendi yumruğu büyüklüğünde olup, yumurta ve çam kozalağı şeklindedir. Sol göğsün...
cift_yarik_deneyi

Çift Yarık Deneyi – Quantum Mekaniği

0
Çift Yarık Deneyi, Thomas Young'un (1773-1829) 1800'lü yıllarda gerçekleştirdiği önemli bir deney olup (double-slit experiment); ışığın hem madde hem de dalga özelliği olduğunu göstermiş;...

Boncuktan Salon Takımı Nasıl Yapılır ? Grafikli Anlatım

3
Gerekli malzemeler:Çizmeli Naylon ip , Pense , 1 kilo Cam kum boncuk , 1/2 kilo Cam boru boncuk , Makas , Çakmak , Boncuk...

Biraz Ciddi Ol Ya...Çocuk Gibisin
Sen oku diye yazıldı